AVM İşçileri: Virüs her yerde, basına konuşmamız yasak!

Dünyada, AVM alanı oransal olarak en çok genişleyen ülkeler listesinin birinci sırasında Türkiye var.  Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD) ile Gayrimenkul ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği’nin (GYODER) hazırladığı raporlara göre, Türkiye’de Kasım 2019 itibarıyla 454 AVM bulunurken toplam kiralanabilir AVM alan miktarı ise 13 bin 508m2 olarak tespit edildi.  

GYODER raporuna göre, “AVM haritası incelendiğinde ise ilk sıralarda 147 AVM ile İstanbul’un, 38 AVM ile Ankara’nın ve 28 AVM ile İzmir’in geldiği görülüyor. 

Durum böyle olunca sektörün istihdam ettiği kişi sayısı da her geçen gün artıyor. Ancak bu büyüme, sektör çalışanlarının sorunlarının da aynı paralellikte büyümesine sebep oluyor. Dünya’yı etkisi altına alan Covid-19 Pandemisi ile birlikte bu sorunlar daha da görünür oldu. Çünkü Türkiye’de, “yeni normal” sürecinin başlamasıyla beraber ilk açılan mekanlar AVM’ler oldu. Hatta sürecin ilk başlarında parklarda oturmak yasak ancak AVM’lerde gezmek serbestti. Bu durum, sosyal medya başta olmak üzere toplumun farklı kesimleri tarafından eleştiri ve mizah konusu haline gelmişti. 

Koronavirüs tedbirleri kapsamında kapatılan alışveriş merkezlerinin 11 Mayıs’ta tartışmalarla birlikte tekrar açıldığı gün, AVM çalışanları mağaza müdürleri tarafından alkışlarla karşılanmış ancak bu alkışlar çalışanlar açısından belirsiz ve riskli bir dönemin çınlamaları olarak yorumlanmıştı. Peki o günden bu güne çalışanlar açısından neler değişti, tedbirler yeterli mi? 

Üniversite mezunu Ferhat Yılmaz, kendi alanında iş bulamadığı için hizmet sektöründe çalışan yüz binlerce gençten biri. Uzun yıllar AVM’lerde çalışmış olan Yılmaz, çalışanlara basına bilgi vermemeleri konusunda sözleşmeler imzalatıldığını belirtiyor ve ekliyor:

“Mağaza müdürleri de üniversite mezunlarının işsiz olduğunun farkında ve bu durumu kullanıyorlar. Bizi işsizlikle tehdit ediyorlar. Bu durumda hakkımızı savunamıyoruz.”

Son iki yıldır AVM sektöründe çalışan Uygar Durak, “Ben destek elemanıyım, kadrolu değilim… Ne kadar kazanıyorum? Günlük 100 lira. Bu 100 liranın 40-50 lirası yeme içmeye gidiyor. Pandemiden sonra işler azalınca destek elemanlarını pek çağırmamaya başladılar, ardından da işten çıkarmalar başladı” diyor. 

AVM çalışanlarının işten çıkarılma korkusuyla haklarını arayamadıklarını belirten Durak, pandemi koşullarında çalışmayı şöyle anlatıyor:

“Bu maskenin altında saatlerce nasıl çalışabilirsiniz ki? AVM içerisinde sürekli uyarılar yapılıyor ama tamamen göz boyamak amaçlı.”

AVM ve hizmet sektörünün birçok alanında çalışmış olan Atakan Polat ise, “AVM çalışanları genellikle depo kapısından içeriye girer. Orada da doğru düzgün bir ateş ölçümü yok. Hizmet sektöründe büyük bir baskı mekanizması var ve bu pandemi sürecinde daha da arttı. AVM’lerde yüzlerce işçi çalışıyor ve ilk zamanlarda maske takma zorunluluğu olmadığından müşteriler maskesini girişten sonra çıkarıyorlardı. İçeride de zaten bir kontrol yok” diyor. 


@Ahval Türkçe